ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGHIÊM THỊ KIM HUÊ

QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ
HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG THCS TỈNH LAI CHÂU
THEO CHUẨN HIỆU TRƯỞNG MỚI

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2019
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN

http://lrc.tnu.edu.vn

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGHIÊM THỊ KIM HUÊ

QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ
HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG THCS TỈNH LAI CHÂU
THEO CHUẨN HIỆU TRƯỞNG MỚI
Ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 8 14 01 14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Thị Thanh Huyền

¦

THÁI NGUYÊN - 2019
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN

http://lrc.tnu.edu.vn

LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết
quả khảo sát, kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực và chưa từng được công
bố trong bất cứ công trình nào khác.
Tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm về những gì mà tôi cam đoan ở trên.
Thái Nguyên, tháng 3 năm 2019
Tác giả
Nghiêm Thị Kim Huê

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN

http://lrc.tnu.edu.vn

LỜI CẢM ƠN
Với tất cả tình cảm của mình, tác giả xin cảm sự quan tâm, giúp đỡ của quý
Thầy, Cô trường Trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên.
Đặc biệt, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.TS. Nguyễn Thị
Thanh Huyền đã tận tình chỉ bảo, hướng dẫn tác giả trong thời gian nghiên cứu để
hoàn thành luận văn và có thể áp dụng có hiệu quả trong quá trình công tác.
Trong quá trình thực hiện đề tài, tác giả còn nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình của
Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lai Châu, các phòng, ban và đồng nghiệp của các trường
THCS thành phố Lai Châu, tác giả xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ quí báu đó.
Cuối cùng, tác giả xin gửi lời cảm ơn các bạn đồng nghiệp và người thân đã giúp
đỡ và tạo điều kiện để tác giả hoàn thành bản luận văn.
Xin chân thành cảm ơn!
Thái Nguyên, tháng 3 năm 2019
Tác giả
Nghiêm Thị Kim Huê

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN

http://lrc.tnu.edu.vn

MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN .......................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN ............................................................................................................... ii
MỤC LỤC ................................................................................................................... iii
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ............................................................................. iv
DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ................................................................................ v
MỞ ĐẦU ...................................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài ...................................................................................................... 1
2. Mục đích nghiên cứu ................................................................................................ 3
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu .......................................................................... 3
4. Giả thuyết khoa học .................................................................................................. 3
5. Nhiệm vụ nghiên cứu ................................................................................................ 3
6. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu ............................................................................... 4
7. Phương pháp nghiên cứu .......................................................................................... 4
8. Cấu trúc luận văn ...................................................................................................... 5
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ HIỆU TRƯỞNG
TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO CHUẨN HIỆU TRƯỞNG MỚI .......... 6
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề .................................................................................. 6
1.1.1. Những nghiên cứu trên thế giới .......................................................................... 6
1.1.2. Những nghiên cứu ở Việt Nam .............................................................................. 8
1.2. Một số khái niệm công cụ của đề tài ................................................................... 11
1.2.1. Quản lý .............................................................................................................. 11
1.2.2. Đội ngũ, đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở ...................................... 13
1.2.3. Phát triển, phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường trung học cơ sở ................... 13
1.3. Trường trung học cơ sở và Hiệu trưởng trường trung học cơ sở......................... 15
1.3.1. Trường trung học phổ thông trong hệ thống giáo dục quốc dân ...................... 15
1.3.2. Hiệu trưởng trường trung học cơ sở ................................................................. 15
1.4. Đổi mới giáo dục và yêu cầu đặt ra đối với Hiệu trưởng trường trung học cơ sở .... 17
1.4.1. Đổi mới giáo dục và đổi mới giáo dục trung học cơ sở.................................... 17

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN

http://lrc.tnu.edu.vn

1.4.2. Yêu cầu đặt ra đối với Hiệu trưởng trường trung học cơ sở trong bối cảnh
hiện nay ............................................................................................................ 17
1.5. Nội dung quản lý phát triển đội ngũ Hiệu trưởng trung học cơ sở theo chuẩn
Hiệu trưởng mới ............................................................................................... 25
1.5.1. Quy hoạch, lập kế hoạch phát triển đội ngũ Hiệu trưởng trường trung học cơ sở ... 25
1.5.2. Kiện toàn, sử dụng có hiệu quả đội ngũ Hiệu trưởng trường trung học cơ sở......... 26
1.5.3. Đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ đội ngũ hiệu trưởng trường trung học
cơ sở ................................................................................................................. 28
1.5.4. Tạo môi trường, tạo động lực làm việc cho sự phát triển đội ngũ hiệu trưởng
trường trung học cơ sở ..................................................................................... 29
1.5.5. Thực hiện đánh giá đội ngũ Hiệu trưởng trường trung học cơ sở .................... 30
1.6. Những yếu tố ảnh hưởng đến phát triển đội ngũ Hiệu trưởng trường THCS
theo chuẩn Hiệu trưởng mới ............................................................................ 31
1.6.1. Những yếu tố khách quan ................................................................................. 31
1.6.2. Các yếu tố chủ quan .......................................................................................... 33
Kết luận chương 1 ....................................................................................................... 34
Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ HIỆU
TRƯỞNG TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TỈNH LAI CHÂU THEO
CHUẨN HIỆU TRƯỞNG MỚI .............................................................................. 36
2.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên và xã hội của tỉnh Lai Châu .............................. 36
2.2. Khái quát chung về tình hình giáo dục THCS tỉnh Lai Châu .............................. 37
2.3. Khái quát về khảo sát thực trạng ......................................................................... 39
2.3.1. Mục đích khảo sát ............................................................................................. 39
2.3.2. Khách thể khảo sát ............................................................................................ 40
2.3.3. Nội dung khảo sát ............................................................................................. 40
2.3.4. Phương pháp và công cụ khảo sát .................................................................... 40
2.4. Thực trạng đội ngũ Hiệu trưởng các trường THCS tỉnh Lai Châu ...................... 41
2.4.1. Về số lượng, cơ cấu giới tính và độ tuổi ........................................................... 41
2.4.2. Thực trạng chất lượng đội ngũ đội ngũ Hiệu trưởng trường trung học cơ sở
tỉnh Lai Châu.................................................................................................... 42
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN

http://lrc.tnu.edu.vn

2.5. Thực trạng phát triển đội ngũ Hiệu trưởng trường trung học cơ sở tỉnh Lai
Châu theo chuẩn Hiệu trưởng mới ................................................................... 51
2.5.1. Thực trạng công tác quy hoạch phát triển đội ngũ Hiệu trưởng trường trung
học cơ sở .......................................................................................................... 51
2.5.2. Thực trạng công tác tuyển chọn, bổ nhiệm, luân chuyển và miễn nhiệm Hiệu
trưởng trường trung học cơ sở ......................................................................... 54
2.5.3. Thực trạng sử dụng đội ngũ Hiệu trưởng trường THCS tỉnh Lai Châu ........... 56
2.5.4. Thực trạng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ Hiệu trưởng trường THCS ................. 57
2.5.5. Thực trạng tạo động lực thúc đẩy phát triển đội ngũ Hiệu trưởng trường trung
học cơ sở ........................................................................................................... 60
2.5.6. Thực trạng hoạt động đánh giá, xếp loại Hiệu trưởng trường THCS ............... 64
2.6. Đánh giá thực trạng phát triển đội ngũ Hiệu trưởng ở trường THCS tỉnh Lai
Châu theo Chuẩn Hiệu trưởng mới .................................................................. 68
2.6.1. Những ưu điểm ................................................................................................. 68
2.6.2. Những hạn chế .................................................................................................. 69
2.6.3. Nguyên nhân của thực trạng ............................................................................. 70
Kết luận chương 2 ....................................................................................................... 72
Chương 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ HIỆU TRƯỞNG
TRƯỜNG THCS TỈNH LAI CHÂU THEO CHUẨN HIỆU TRƯỞNG MỚI... 74
3.1. Nguyên tắc đề xuất các biện pháp quản lý phát triển đội ngũ Hiệu trưởng
trường trung học cơ sở tỉnh Lai Châu theo Chuẩn Hiệu trưởng mới.......................... 74
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục ........................... 74
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính pháp lý ..................................................................... 74
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính toàn diện, đồng bộ ................................................... 74
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi ...................................................................... 75
3.1.5. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả ................................................................... 75
3.2. Biện pháp quản lý phát triển đội ngũ Hiệu trưởng trường THCS tỉnh Lai Châu
theo chuẩn mới ................................................................................................. 75
3.2.1. Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của việc quản lý phát triển đội ngũ
hiệu trưởng THCS theo Chuẩn Hiệu trưởng mới ............................................ 75

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN

http://lrc.tnu.edu.vn

3.2.2. Lập quy hoạch, kế hoạch phát triển đội ngũ Hiệu trưởng trường THCS theo
Chuẩn Hiệu trưởng mới ................................................................................... 77
3.2.3. Tạo động lực, tăng cường điều kiện làm việc, phát huy tính sáng tạo cho đội
ngũ Hiệu trưởng trường THCS ........................................................................ 80
3.2.4. Đổi mới hình thức tuyển chọn, Quy trình bổ nhiệm Hiệu trưởng trường trung
học cơ sở .......................................................................................................... 83
3.2.5. Tăng cường kiểm tra đánh giá theo đội ngũ Hiệu trường trường trung học cơ
sở theo Chuẩn hiệu trưởng mới ....................................................................... 86
3.3. Mối quan hệ của các biện pháp ............................................................................ 90
3.4. Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý phát triển đội
ngũ Hiệu trưởng trường THCS tỉnh Lai Châu theo Chuẩn Hiệu trưởng mới ........ 90
3.4.1. Quy trình khảo nghiệm ..................................................................................... 90
3.4.2. Kết quả khảo nghiệm tính cấp thiết, mức độ khả thi của các biện pháp quản
lý phát triển đội ngũ Hiệu trưởng trường THCS ............................................. 92
Kết luận chương 3 ....................................................................................................... 95
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ........................................................................... 97
TÀI LIỆU THAM KHẢO ...................................................................................... 101
PHỤ LỤC................................................................................................................. 104

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN

http://lrc.tnu.edu.vn

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

CBQL

: Cán bộ quản lý

CNH, HĐH

: Công nghiệp hóa - hiện đại hóa

GD&ĐT

: Giáo dục và đào tạo

THCS

: Trung học cơ sở

THPT

: Trung học phổ thông

UBND

: Ủy ban nhân dân

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN

http://lrc.tnu.edu.vn

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU
Bảng 2.1.

Kết quả xếp loại hạnh kiểm học sinh các trường THCS của tỉnh trong
5 năm gần đây ....................................................................................... 38

Bảng 2.2.

Kết quả xếp loại học lực học sinh các trường THCS của tỉnh trong 5
năm gần đây .......................................................................................... 38

Bảng 2.3.

Số lượng, cơ cấu, trình độ đội ngũ Hiệu trưởng các trường THCS
tỉnh Lai Châu......................................................................................... 41

Bảng 2.4.

Kết quả xếp loại đội ngũ Hiệu trưởng trường THCS Tỉnh Lai Châu
theo Chuẩn năm 2017 ........................................................................... 42

Bảng 2.5.

Kết quả xếp loại đội ngũ Hiệu trưởng trường THCS tỉnh Lai Châu
(theo Chuẩn mới) theo trưng cầu ý kiến bằng phiếu hỏi ...................... 43

Bảng 2.6.

So sánh kết quả đánh giá mức độ đạt Chuẩn của đội ngũ hiệu trưởng
trường THCS ......................................................................................... 43

Bảng 2.7.

Thực trạng năng lực thực thi pháp luật, điều lệ và quy chế của đội
ngữ Hiệu trưởng các trường THCS tỉnh Lai Châu ............................... 44

Bảng 2.8.

Thực trạng năng lực tổ chức và điều hành các hoạt động nhà trường
của đội ngũ Hiệu trưởng các trường THCS tỉnh Lai Châu .................... 45

Bảng 2.9.

Thực trạng năng lực quản lý cơ sở vật chất và thiết bị dạy học của
đội ngũ Hiệu trưởng các trường THCS tỉnh Lai Châu .......................... 46

Bảng 2.10.

Thực trạng năng lực thiết lập và phát huy tác dụng của môi trường
giáo dục của đội ngũ Hiệu trưởng các trường THCS tỉnh Lai Châu ..... 47

Bảng 2.11.

Thực trạng năng lực quản lý hệ thống thông tin quản lý trường học
của đội ngũ Hiệu trưởng các trường THCS tỉnh Lai Châu .................... 49

Bảng 2.12.

Thực trạng năng lực thực thi các chức năng cơ bản của quản lý của
đội ngũ Hiệu trưởng các trường THCS tỉnh Lai Châu .......................... 50

Bảng 2.13.

Thực trạng quy hoạch phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường trung học
cơ sở tỉnh Lai Châu ............................................................................... 51

Bảng 2.14.

Thực trạng tuyển chọn, bổ nhiệm, luân chuyển và miễn nhiệm Hiệu
trưởng trường THCS ............................................................................. 54

Bảng 2.15.

Thực trạng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ hiệu trưởng trường THCS
theo Chuẩn Hiệu trưởng mới ................................................................ 57

Bảng 2.16.

Thực trạng tạo động lực thúc đẩy phát triển đội ngũ Hiệu trưởng
trường trung học cơ sở .......................................................................... 60

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN

http://lrc.tnu.edu.vn

Bảng 2.17.

Thực trạng hoạt động đánh giá đội ngũ Hiệu trưởng trường trung học
cơ sở ...................................................................................................... 64

Bảng 3.1.

Kiểm chứng tính cấp thiết của các biện pháp quản lý phát triển đội
ngũ Hiệu trưởng trường THCS theo Chuẩn Hiệu trưởng mới .............. 92

Bảng 3.2.

Kiểm chứng mức độ khả thi của các biện pháp quản lý thực tập sư phạm ....... 92

Bảng 3.3.

Mối quan hệ giữa tính cấp thiết và mức độ khả thi của các biện pháp
quản lý phát triển đội ngũ Hiệu trưởng trường trung học cơ sở theo
Chuẩn Hiệu trưởng mới ........................................................................ 94

Biểu đồ 3.1. Mối quan hệ giữa tính cấp thiết và mức độ khả thi của các biện pháp
quản lý phát triển hiệu trưởng trường trung học cơ sở theo Chuẩn
Hiệu trưởng mới .................................................................................... 95

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN

http://lrc.tnu.edu.vn

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Con người là nguồn lực quan trọng và quyết định nhất trong các nguồn lực, được
đặt ở vị trí trung tâm trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của nhiều quốc gia trên
Thế giới. Trong những năm qua, Đảng và nhà nước ta có rất nhiều giải pháp trong việc
phát huy và sử dụng nhân tố con người, trong đó coi GD&ĐT là quốc sách hàng đầu,
GD&ĐT có sứ mệnh nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài góp phần
quan trọng trong phát triển đất nước, xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam.
Ngay từ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng đã khẳng định: “GD&ĐT là
một trong những động lực thúc đẩy CNH, HĐH là điều kiện để phát huy nguồn lực con
người, yếu tố cơ bản để phát triển xã hội”. Mục tiêu cuối cùng của giáo dục là đào tạo
nguồn nhân lực có chất lượng mà trong đó đội ngũ cán bộ quản lý và nhà giáo giữ vai
trò quan trọng trong đảm bảo chất lượng giáo dục . Từ lý luận và thực tiễn cho thấy đội
ngũ Nhà giáo và cán bộ quản lý là lực lượng quan trọng tạo nên chất lượng giáo dục,
chất lượng nguồn nhân lực. Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2011-2020 khẳng
định: “Phát triển đội ngũ nhà giáo là một trong những nhiệm vụ hết sức cấp thiết của
ngành GD&ĐT nói chung và của từng cấp học, bậc học nói riêng” [5]. Bởi vai trò
quan trọng của đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục trong thực hiện mục tiêu giáo dục do
vậy cần phải thường xuyên quan tâm phát triển đội ngũ Hiệu trưởng-người đứng đầu
cơ sở giáo dục trong các cấp học trong đó có cấp THCS. Trong giai đoạn hiện nay,
đứng trước yêu cầu phát triển trong thời đại Công nghệ 4.0, yêu cầu về đổi mới giáo
dục để đáp ứng yêu cầu phát triển theo quan điểm của Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày
4/11/2013 của Ban Chấp Hành Trung ương Đảng khóa XI.
Theo tiếp cận giáo dục hiện đại, mục tiêu giáo dục ở các nhà trường phổ thông
hiện nay bao gồm: Kiến thức, kỹ năng và thái độ hay chính là kỹ năng sống - nhân
cách. Đội ngũ cán bộ quản lý nói chung và Hiệu trưởng trường THCS có vai trò quan
trọng trong việc hình thành nhân cách học sinh, hình thành và phát triển được nền tảng
tư duy trí tuệ của con người trong thời đại mới, xây dựng và phát triển môi trường giáo
dục an toàn, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện và chất lượng nguồn
nhân lực. Sản phẩm của giáo dục bậc THCS nói riêng và bậc phổ thông nói chung là
thực chất là năng lực và chất lượng nguồn nhân lực tương lai cho đất nước. Do đó, việc

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN

http://lrc.tnu.edu.vn

phát triển đội ngũ cán bộ quản lý và Hiệu trưởng trường THCS là một trong những vấn
đề cần được quan tâm nhằm nâng cao chất lượng giáo dục trong xu thế hiện nay.
Đi vào tình hình thực tiễn của tỉnh Lai Châu sau gần 15 năm thành lập, cùng với
các lĩnh vực kinh tế, xã hội và quốc phòng an ninh, sự nghiệp giáo dục và đào tạo đã
có bước phát triển đáng kể. Theo báo cáo sơ kết 5 năm thực hiện Nghị quyết 29 của
tỉnh lai Châu, năm học 2017-2018 toàn ngành GD&ĐT tỉnh có 13.111 cán bộ, quản lý,
giáo viên và nhân viên. Tỉnh Lai Châu đã tổ chức rà soát, điều chỉnh và thực hiện tốt
quy hoạch phát triển nhân lực ngành GD&ĐT phù hợp với tình hình thực tế; sắp xếp,
bổ nhiệm, luân chuyển, sử dụng đối với các nhà giáo, cán bộ quản lý đảm bảo đúng
quy định, đúng vị trí việc làm theo tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp; chỉ đạo việc
kiểm tra, giám sát các cơ sở giáo dục thực hiện kiểm tra, đánh giá đội ngũ quản lý các
cấp, sử dụng kết quả đánh giá để sàng lọc, tinh giản biên chế cũng như xây dựng kế
hoạch đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ CBQL; đổi mới chính sách, cơ chế tài chính, huy
động sự tham gia của toàn xã hội cho nâng cao chất lượng giáo dục. Tuy nhiên việc
thực hiện các yếu tố thúc đẩy đổi mới giáo dục còn chậm, nhất là các giải pháp về phát
triển nâng cao năng lực, phẩm chất đối với đội ngũ CBQL, Hiệu trưởng và người học
ở vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn. Năng lực của một số CBQL trong đó bao
gồm một số CBQL cấp THCS còn hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới toàn
diện giáo dục. Việc quản lý, giám sát CBQL chưa đạt yêu cầu, từ đó ảnh hưởng đến
chất lượng giáo dục toàn diện chưa cao nhất là cấp THCS. Với một số thực tế trên, có
nguyên nhân khách quan mang lại như phong tục, tập quán của vùng đồng bào thiểu
số, nhận thức của cha mẹ học sinh, địa hình giao thông đi lại phức tạp, việc xã hội hóa
chưa cao, cơ sở vật chất còn thiếu,...song yếu tố chủ quan là năng lực chỉ đạo, điều
hành của một bộ phận đội ngũ cán bộ quản lý và Hiệu trưởng còn hạn chế, việc xây
dựng kế hoạch phát triển đội ngũ CBQL nói chung và Hiệu trưởng các trường THCS
chưa được quan tâm đúng mức, thiếu toàn diện, thiếu về số lượng và cơ cấu. Công tác
tự đào tạo, bồi dưỡng, chuẩn hóa còn hình thức, trình độ ngoại ngữ, tin học theo quy
định chưa đáp ứng. Việc vận dụng Chuẩn Hiệu trưởng trường THCS để đánh giá còn
thiếu chính xác, Chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý có mặt chưa đáp ứng được yêu cầu
cho đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục, tư duy đổi mới còn nhiều hạn chế.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN

http://lrc.tnu.edu.vn

Xuất phát từ ba nhóm vấn đề trên, chúng tôi lựa chọn đề tài “Quản lý phát triển
đội ngũ Hiệu trưởng trường THCS tỉnh Lai Châu theo chuẩn Hiệu trưởng mới” cho
công trình nghiên cứu của mình.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lý phát triển đội ngũ Hiệu
trưởng trường THCS tỉnh Lai Châu theo chuẩn Hiệu trưởng mới, luận văn đề xuất biện
pháp quản lý phát triển đội ngũ Hiệu trưởng trường THCS theo chuẩn Hiệu trưởng mới
nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ Hiệu trưởng trường THCS, góp phần nâng cao chất
lượng giáo dục tỉnh Lai Châu, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu: Phát triển đội ngũ Hiệu trưởng trường THCS
3.2. Đối tượng nghiên cứu: Biện pháp quản lý phát triển đội ngũ Hiệu trưởng trường
THCS tỉnh Lai Châu theo Chuẩn hiệu trưởng mới
4. Giả thuyết khoa học
Trước yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay, đội ngũ Hiệu trưởng trường THCS
tỉnh Lai Châu còn bộc lộ những bất cập trong quy hoạch, đào tạo và bồi dưỡng, đánh
giá, bổ nhiệm, sử dụng và thực hiện chính sách đãi ngộ với cán bộ dẫn đến chất lượng
đội ngũ Hiệu trưởng trường THCS chưa đảm bảo số lượng, chưa đồng bộ về cơ cấu và
chất lượng. Nếu đề xuất được các biện pháp quản lý phát triển đội ngũ Hiệu trưởng
THCS theo chuẩn Hiệu trưởng mới, phù hợp với điều kiện KT-XH và định hướng phát
triển giáo dục THCS tỉnh Lai Châu thì sẽ góp phần nâng cao được chất lượng đội ngũ
Hiệu trưởng trường THCS tỉnh Lai Châu, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục trong các
trường THCS đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý phát triển đội ngũ Hiệu trưởng trường
THCS theo chuẩn Hiệu trưởng mới.
5.2. Khảo sát thực trạng đội ngũ Hiệu trưởng và quản lý phát triển đội ngũ Hiệu
trưởng trường THCS tỉnh Lai Châu theo chuẩn Hiệu trưởng mới.
5.3. Đề xuất biện pháp quản lý phát triển đội ngũ Hiệu trưởng THCS tỉnh Lai
Châu theo chuẩn Hiệu trưởng mới. Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các
biện pháp đề xuất
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN

http://lrc.tnu.edu.vn

6. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu
6.1. Giới hạn về đối tượng nghiên cứu
- Đề tài nghiên cứu đề xuất biện pháp QL phát triển đội ngũ Hiệu trưởng trường
THCS theo Chuẩn Hiệu trưởng mới của ngành GD&ĐT.
- Chủ thể quản lý các trường THCS gồm nhiều thành phần, song đề tài chỉ nghiên
cứu và đề xuất biện pháp quản lý của phòng GD&ĐT, là chủ thể chính quản lý trực
tiếp về chuyên môn đối với các trường THCS.
6.2 . Giới hạn về khách thể khảo sát
Khảo sát 150 người, trong đó:
- Cán bộ quản lý giáo dục cấp Sở, Phòng: 10 người
- Hiệu trưởng, phó hiệu trưởng các trường THCS: 90 người
- Tổ trưởng, giáo viên các trường THCS: 50 người
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Sử dụng các phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp, khái quát hóa các tài
liệu lý luận, tìm hiểu các quan điểm của Đảng, pháp luật và chính sách của Nhà nước,
điều lệ trường THCS và các văn bản quy phạm pháp luật về giáo dục, các công trình
và tài liệu khoa học có liên quan để hệ thống hóa các khái niệm, hình thành luận điểm
lý luận cơ bản, chỉ ra các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý phát triển đội ngũ Hiệu trưởng
trường THCS theo Chuẩn Hiệu trưởng mới để xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài nghiên
cứu.
7.2. Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Sử dụng phương pháp quan sát, điều tra bằng phiếu hỏi, xin ý kiến chuyên gia
(bằng phiếu hỏi và phỏng vấn), thử nghiệm nhằm mục đích khảo sát và đánh giá thực
trạng đội ngũ Hiệu trưởng trường THCS của các trường THCS trên địa bàn tỉnh Lai
Châu theo các yêu cầu về năng lực của người quản lý và theo các yêu cầu của Chuẩn
Hiệu trưởng CSGD phổ thông, thực trạng phát triển đội ngũ Hiệu trưởng trường THCS
của tỉnh Lai Châu.
7.3. Phương pháp xử lý số liệu
Sử dụng thống kê toán học, số trung bình cộng, hệ số tương quan trọng xử lý và
phân tích kết quả nghiên cứu.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN

http://lrc.tnu.edu.vn

8. Cấu trúc luận văn
Luận văn ngoài phần Mở đầu, Kết luận và khuyến nghị, Danh mục tài liệu tham
khảo, Phụ lục, gồm có 3 chương:
Chương 1. Cơ sở lý luận về quản lý phát triển đội ngũ Hiệu trưởng THCS theo
chuẩn Hiệu trưởng mới
Chương 2. Thực trạng quản lý phát triển đội ngũ Hiệu trưởng trường THCS tỉnh
Lai Châu theo chuẩn Hiệu trưởng mới.
Chương 3. Biện pháp quản lý phát triển đội ngũ Hiệu trưởng trường THCS tỉnh
Lai Châu theo chuẩn Hiệu trưởng mới

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN

http://lrc.tnu.edu.vn

Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG
TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO CHUẨN HIỆU TRƯỞNG MỚI
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Những nghiên cứu trên thế giới
Đã có nhiều nghiên cứu trên thế giới liên quan đến phát triển đội ngũ quản lý
nói chung, đội ngũ hiệu trưởng nói riêng, trong đó có các nghiên cứu điển hình:
Tác giả Savin N.V, trong tập 2 cuốn “Giáo dục học” đã tập trung làm rõ Những
vấn đề cơ bản của quản lý nhà trường [28]. Một trong những nội dung trọng tâm của
công trình này được tác giả trình bày là phương thức phát triển đội ngũ CBQL giáo
dục. Tác giả đã phân tích rõ mối quan hệ giữa phát triển xã hội và phát triển giáo dục;
giữa phát triển giáo dục và phát triển nhân lực giáo dục, trong đó đặc biệt quan trọng
là quan điểm phát triển đội ngũ nhân lực CBQL giáo dục có ảnh hưởng trực tiếp đối
với mục tiêu nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục. Nghiên cứu về lập kế hoạch
giáo dục, UNESCO đã xuất bản cuốn “Sổ tay kế hoạch và quản lý giáo dục cấp vĩ mô”,
ở đó các tác giả đã hướng dẫn phương pháp xác lập kế hoạch quản lý giáo dục ở tầm
vĩ mô [38]. Còn khi bàn về quyền của người Hiệu trưởng, nhà nghiên cứu Mỹ, Chester
E. Finn Fr. cho rằng: “thay vì sự điều tiết của bang thì phải để cho Hiệu trưởng và Ban
giám hiệu nhà trường định hình nên các khối thành viên của nhà trường, được tự do
tuyển chọn giáo viên trong số lượng lớn ứng cử, đồng thời học được quyền loại bỏ
những người không tạo ra kết quả thỏa đáng cho nhà trường” [7]. Một số nghiên cứu
của các tác giả khác với các góc độ, khía cạnh khác như xây dựng chân dung lãnh đạo
nhà trường, người có năng lực quản lý phát triển trở thành lãnh đạo các trường học, chỉ
ra con đường dẫn đến chức vụ Hiệu trưởng hay quy chế tuyển dụng, sử dụng Hiệu
trưởng [34].
Trong quá trình cải cách giáo dục tại các quốc gia hiện nay là thực hiện quản lý
dựa trên chuẩn, do vậy có khá nhiều nghiên cứu về vấn đề chất lượng của đội ngũ cán
bộ quản lý so với chuẩn đã đề ra. Tác giả Davis S., and LaPointe đã chỉ ra xây dựng
chương trình bồi dưỡng phải gắn với chuẩn hiệu trưởng. Còn về sử dụng Chuẩn, các
nghiên cứu thống nhất cho rằng “thế giới đã sử dụng Chuẩn để đào tạo, bồi dưỡng,
đánh giá hiệu trưởng” [34]. Hoa Kỳ là một trong các nước đầu tiên xây dựng chuẩn giáo
dục từ những năm 90 của thế kỷ trước, hầu hết các lĩnh vực giáo dục của quốc gia này
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN

http://lrc.tnu.edu.vn

đều xây dựng, ban hành chuẩn và thực hiện quản lý dựa vào chuẩn. Vương quốc Anh có
chuẩn chương trình đào tạo CBQL giáo dục/trường học, cung cấp cho những người
chuẩn bị làm lãnh đạo trường học các năng lực lãnh đạo và quản lý. Nghiên cứu vấn đề
chương trình đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ CBQL giáo dục (cụ thể là hiệu trưởng trường
học), Đại học Nam Florida đã quy định Chuẩn chương trình đào tạo cho Hiệu trưởng
và cho nhà quản lý trường học là chương trình tích hợp gồm mười một vùng kiến thức
và kỹ năng theo bốn lĩnh vực lớn: lãnh đạo chiến lược; lãnh đạo tổ chức; lãnh đạo giáo
dục; lãnh đạo chính trị và cộng đồng.
Nhóm tác giả Davis S., Darling D., Hammond L., laPointe M., Meyerson D.
(2005) đã nghiên cứu về công tác lãnh đạo trường học, gắn với chuẩn Hiệu trưởng
trong việc xây dựng chương trình bồi dưỡng Hiệu trưởng và các vấn đề về chế độ,
chính sách [34].
Chapman J.D (2005) nghiên cứu về tuyển dụng, sử dụng và phát triển đội ngũ
lãnh đạo ở các trường đã đề cập đến mỗi quan hệ giữa năng lực của lãnh đạo với chất
lượng nhà trường; Những điều cần thay đổi trong nghiệp vụ của Hiệu trưởng trường
học và sự hoạch định những chính sách trong phát triển Hiệu trưởng trường học [33].
Do vị trí, vai trò quan trọng của người Hiệu trưởng đối với phát triển của một
nhà trường, đã có nhiều quốc gia trên thế giới quan tâm nghiên cứu về vấn đề chất
lượng hoạt động lãnh đạo và quản lý của Hiệu trưởng và nâng cao chất lượng các hoạt
động đó nhằm đảm bảo cho sự thành công và đạt tới mục tiêu chiến lược phát triển của
các nhà trường.
Trong những năm cuối của thế kỷ 20 và đầu thế kỷ 21, có nhiều góc độ tiếp cận
khác nhau trong nghiên cứu về hoạt động lãnh đạo và quản lý nâng cao hiệu quả công
tác của Hiệu trưởng trường phổ thông, cụ thể như:
Phương pháp và cách thức tuyển chọn, bổ nhiệm Hiệu trưởng có chất lượng cho
các nhà trường bằng việc nghiên cứu, công bố và áp dụng chuẩn lãnh đạo cơ sở giáo
dục [38].
Xây dựng và phát triển các chuẩn đào tạo Hiệu trưởng để có thể đào tạo những
Hiệu trưởng đáp ứng được vai trò lãnh đạo và quản lý nhà trường, đảm bảo cho nhà
trường thành công [37].
Nghiên cứu vấn đề chương trình đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ CBQLGD phải
được phát triển và cập nhật để đáp ứng với sự phát triển của KH-CN trong xu thế hội
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN

http://lrc.tnu.edu.vn

nhập quốc tế và toàn cầu hóa trên cơ sở so sánh các chương trình bồi dưỡng Hiệu
trưởng của nhiều quốc gia [36].
Ngoài ra còn có nhiều công trình nghiên cứu về phát triển giáo dục, QLGD,
quản lý nhà trường có đề cập đến vai trò, chức trách, nhiệm vụ và hoạt động “nghề
nghiệp” của Hiệu trưởng [19]; [20] Mục tiêu của các nghiên cứu là tìm cách nâng cao
chất lượng lãnh đạo và quản lý của các nhà quản lý trường học nhằm đáp ứng yêu cầu
quản lý trường học, đảm bảo cho nhà trường thực thi tốt sứ mạng đào tạo nhân lực phục
vụ phát triển KT-XH của mỗi quốc gia.
Một xu thế đã và đang diễn ra trong quá trình cải tiến phương pháp và cách thức
tổ chức giáo dục tại các quốc gia là thực hiện quản lý dựa trên chuẩn, từ đó có nhiều
nghiên cứu xung quanh vấn đề chất lượng hoạt động của Hiệu trưởng trên nền chuẩn
đã đề ra.
Tại Singgapore, SEM - Với mô hình quản lý trường học ưu việt [4] đề cập đến
lãnh đạo nhà trường tài năng với các tiêu chí: “Người lãnh đạo phải nêu gương sáng,
có khả năng lãnh đạo, hiểu rõ mục đích, tôn trọng, khuyến khích nhân viên. Một người
lãnh đạo lãnh hội được sứ mệnh của trường học với các mục tiêu cụ thể, năng lực lãnh
đạo tốt, và sự thông cảm cũng như tôn trọng đồng nghiệp sẽ là động lực cho những
người khác noi theo. Hiệu trưởng cần duy trì liên tục mục đích tăng cường năng lực
cho giáo viên để đối mặt với thử thách hiện tại và tương lai và luôn phấn đấu vì sự phát
triển để hướng tới nền giáo dục toàn diện cho học sinh và giáo viên”. Trong mô hình
này, lãnh đạo nhà trường được xếp vào tiêu chí số một.
Như vậy, các công trình nghiên cứu ở nước ngoài nhấn mạnh việc đào tạo,
bồi dưỡng, tuyển chọn và sử dụng Hiệu trưởng, song song với việc xây dựng Chuẩn
Hiệu trưởng.
1.1.2. Những nghiên cứu ở Việt Nam
Đã có nhiều tác giả đi sâu nghiên cứu về lý luận quản lý giáo dục và công tác
xây dựng đội ngũ CBQL giáo dục. Các cuốn sách “Các học thuyết quản lý” và cuốn
“Một số vấn đề về tư tưởng quản lý” đã nêu lên quá trình xuất hiện và nội dung của
các tư tưởng hoặc học thuyết quản lý trong lịch sử phát triển nhân loại, trong đó có vai
trò của các nhà quản lý. Trong lĩnh vực quản lý giáo dục, vấn đề lập kế hoạch, xây
dựng đội ngũ cán bộ QLGD được rất nhiều tác giả quan tâm như “Những khái niệm cơ
bản của khoa học quản lý giáo dục”, “khoa học tổ chức và tổ chức giáo dục” của tác
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN

http://lrc.tnu.edu.vn

giả Trần Kiểm [21]; Những vấn đề cơ bản giáo dục học hiện đại của Thái Duy Tuyên
[31]; “Quản lý giáo dục” của các tác giả Bùi Minh Hiền, Đặng Quốc Bảo và Vũ Ngọc
Hải [16],…
Vấn đề tuyển chọn, sử dụng đội ngũ CBQL trường học được tác giả Nguyễn
Quan Kính đề cấp tới trong bài viết “một số suy nghĩ về định hướng phát triển giáo dục
phổ thông” cho rằng để phát triển giáo dục, vấn đề ưu tiên giải quyết là tình trạng yếu
kém của đội ngũ CBQL và giáo viên. Do đó, việc đào tạo, bồi dưỡng CBQL luôn được
nhiều tác giả quan tâm.
Tác giả Nguyễn Văn Đệ đã phân tích năng lực quản lý của CBQLGD, quản lý
nhà trường đề xuất “tạo dựng mẫu hình CBQL mới trong không gian giáo dục hội
nhập” [9].
Tác giả Bùi Minh Hiền cho rằng xây dựng và phát triển đội ngũ CBQLGD cần
phải quy tụ vào ba vấn đề chính: số lượng, chất lượng, cơ cấu [16].
Tác giả Hà Thế Ngữ xác định yêu cầu trước tiên của người Hiệu trưởng là phải
nhận thức đúng đắn đối tượng và mục tiêu, nội dung quản lý; phải hiểu những đặc trưng
bản chất của nhà trường, phải tuân theo các nguyên tắc quản lý, vận dụng khéo léo các
phương pháp quản lý thì công tác quản lý nhà trường mới có hiệu quả [23].
Với chuyên đề: “Năng lực và phát triển năng lực của cán bộ quản lý giáo dục”,
tác giả Trần Ngọc Giao khi bàn về một số năng lực cơ bản của CBQLGD đã đề cập
đến 5 nhóm năng lực: Năng lực gây ảnh hưởng; Năng lực đảm bảo tính nhất quán; Phát
triển tầm nhìn và khát vọng đổi mới; Năng lực lựa chọn ưu tiên; Năng lực giải quyết
vấn đề [12].
Tác giả Vũ Ngọc Hải (2010) viết về đào tạo CBQLGD cho rằng, cần phải tiếp
tục bồi dưỡng đội ngũ CBQL, Hiệu trưởng nhà trường một cách toàn diện phẩm chất
chính trị và đạo đức lối sống nghề nghiệp; năng lực chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm;
năng lực lãnh đạo nhà trường; năng lực quản lý nhà trường; năng lực xây dựng phát
triển mối quan hệ giữa nhà trường - gia đình - xã hội [15].
Tác giả Hà Thế Truyền và Đặng Thị Thanh Huyền (2016) đã đề cập đến vấn đề
phát triển đội ngũ CBQLGD nói chung, phát triển đội ngũ Hiệu trưởng trường phổ
thông nói riêng cần phát triển các năng lực: Năng lực xây dựng trường học lấy người
học làm trung tâm; Năng lực quản trị chiến lược nhà trường; Năng lực xây dựng văn
hoá đổi mới trong nhà trường; Năng lực xây dựng và phát triển quan hệ giữa nhà trường
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN

http://lrc.tnu.edu.vn


Tài liệu liên quan
Xemtailieu.com không chịu trách nhiệm liên quan đến các vấn đề bản quyền tài liệu được thành viên tự nguyện đăng tải lên.