B GIÁO D C VÀ ðÀO T¤O
TR NG ð¤I H§C NÔNG NGHIP HÀ NI
---------------

----------------

NGUY
N VĂN KHOA

Nghiªn cøu mét sè chØ tiªu sinh lý ®¸nh gi¸ kh¶ n¨ng
chÞu h¹n cña c¸c gièng lóa n−¬ng trång t¹i huyÖn
ThuËn Ch©u - S¬n La

LUN VĂN TH¤C SĨ NÔNG NGHIP

Chuyên ngành: Tr(ng tr*t
Mã s.: 60.62.01
Ng 5i h 7ng d9n khoa h*c: TS. Nguy>n Th? Kim Thanh

HÀ NI - 2010

LI CAM ðOAN
Tôi xin cam ñoan ñây là công trình nghiên c"u c$a riêng tôi. Các s) li*u,
k-t qu/ trong lu0n án hoàn toàn trung th1c và chưa ñư4c công b) trong b6t kỳ
công trình nào khác.
TÁC GI: LU
`

Tr ng ð i h

c Nông nghip Hà Nµi – Lun văn th c sĩ nông nghip .......... i

LêI C¶M ¥N
Trong suèt thêi gian nghiªn cøu t«i lu«n nhËn ®−îc sù chØ dÉn
tËn t×nh cña c¸c thµy c« gi¸o, sù gióp ®ì ®éng viªn cña gia ®×nh, b¹n bÌ
®ång nghiÖp.
Nh©n dÞp nµy t«i xin ®−îc bµy tá lßng biÕt ¬n s©u s¾c vµ ch©n
thµnh ®Õn c« gi¸o TS. NguyÔn ThÞ Kim Thanh, Bé m«n Sinh lý thùc
vËt, Tr−êng §¹i häc N«ng nghiÖp Hµ Néi ®· tËn t×nh gióp ®ì h−íng dÉn
t«i trong viÖc ®Þnh h−íng ®Ò tµi còng nh− trong suèt qu¸ tr×nh thùc
hiÖn vµ hoµn thµnh luËn v¨n.
T«i xin ch©n thµnh c¶m ¬n tËp thÓ c¸c thµy c« gi¸o trong Khoa
n«ng häc, ViÖn ®µo t¹o sau ®¹i häc, Tr−êng §¹i häc N«ng nghiÖp Hµ
Néi ®· gióp ®ì vµ t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho t«i trong suèt thêi gian häc
tËp vµ thùc hiÖn ®Ò tµi.
T«i xin ch©n thµnh c¶m ¬n Ban Gi¸m hiÖu, Ban Chñ nhiÖm khoa
N«ng – L©m, Tr−êng §¹i häc T©y B¾c ®· t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi vÒ
thêi gian vµ c¬ së vËt chÊt cho t«i trong suèt qu¸ tr×nh häc tËp vµ thùc
hiÖn ®Ò tµi.
T«i xin ch©n thµnh c¶m ¬n Phßng N«ng nghiÖp, phßng thèng kª
huyÖn ThuËn Ch©u, S¬n La ®· t¹o ®iÒu kiÖn cung cÊp sè liÖu vµ
®Þa bµn tèt nhÊt ®Ó tiÕn hµnh ®Ò tµi.
T«i xin c¶m ¬n c¸c b¹n sinh viªn K48 ®¹i häc N«ng häc, Khoa
N«ng – L©m tr−êng §¹i häc T©y B¾c ®· cïng t«i thùc hiÖn nh÷ng thÝ
nghiÖm nghiªn cøu trong ®Ò tµi.
Xin c¶m ¬n sù gióp ®ì cña tÊt c¶ b¹n bÌ, ®ång nghiÖp.
C¶m ¬n vî, con vµ nh÷ng ng−êi th©n trong gia ®×nh ®· lµ ®iÓm
tùa vÒ tinh thÇn vµ vËt chÊt cho t«i trong nh÷ng n¨m th¸ng häc tËp vµ
hoµn thµnh luËn v¨n.
T¸c gi¶ luËn v¨n

NguyÔn V¨n Khoa

Tr ng ð i h

c Nông nghip Hà Nµi – Lun văn th c sĩ nông nghip .......... ii

MCLC
L5i cam ñoan…………………………………………………………………i
L5i cGm ơn………………………………………………………………...…ii
MIc lIc………………………………………………………………………iii
Danh mIc bGng……………………………………………………………...vi
Danh mIc hình……………………………………………………………..vii
Danh mIc chN viOt tPt……………………………………………………..viii
1. MQ ðRU.....................................................................................................................................71
1.1. Tính c6p thi-t c$a ñ@ tài................................................................................................1
1.2. MCc ñích và yêu cDu c$a ñ@ tài...............................................................................3
1.2.1. MCc ñích.......................................................................................................................3
1.2.2. Yêu cDu.........................................................................................................................3
1.3. Ý nghĩa khoa hHc và th1c tiIn c$a ñ@ tài.............................................................3
1.3.1. Ý nghĩa khoa hHc c$a ñ@ tài..............................................................................3
1.3.2. Ý nghĩa th1c tiIn c$a ñ@ tài................................................................................4
2. TTNG QUAN TÀI LI U.......................................................................................................5
2.1. Khái ni*m v@ lúa cLn và lúa chMu hLn...............................................................5
2.2. Khái ni*m v@ hLn và tính ch)ng chMu hLn O th1c v0t................................6
2.2.1. Khái ni*m v@ hLn...................................................................................................6
2.2.2. Phân loLi hLn.............................................................................................................7
2.2.3. Tính ch)ng chMu hLn O th1c v0t......................................................................8
2.3. Ph/n "ng c$a cây lúa ñ)i vTi hLn.............................................................................14
2.3.1. Cơ sO lý thuy-t........................................................................................................14
2.3.2. NhWng thXi ñiYm hLn /nh hưOng mLnh ñ-n năng su6t lúa............14
2.4. Nghiên c"u và s/n xu6t lúa cLn, lúa chMu hLn trong và ngoài nưTc....17
2.4.1. Nghiên c"u và s/n xu6t lúa cLn, lúa chMu hLn trên th- giTi.............17
2.4.2. NhWng nghiên c"u và s/n xu6t lúa cLn, lúa chMu hLn tLi Vi*t Nam27

2.4.3. S/n xu6t lúa nương (lúa cLn) tLi huy*n Thu0n Châu, Sơn La..........30

Tr ng ð i h

c Nông nghip Hà Nµi – Lun văn th c sĩ nông nghip.................................iii

3. ðXI TƯYNG, N I DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN C]U.............32
3.1. ð)i tư4ng, ñMa ñiYm và thXi gian nghiên c"u..................................................32
3.1.1. ð)i tư4ng và v0t li*u nghiên c"u......................................................................32
3.1.2. ðMa ñiYm nghiên c"u..........................................................................................33
3.1.3. ThXi gian nghiên c"u............................................................................................33
3.2. N`i dung nghiên c"u.......................................................................................................33
3.3. Phương pháp nghiên c"u..............................................................................................33
3.3.1. ðánh giá kh/ năng n/y mDm và sinh trưOng mDm c$a các gi)ng lúa
nương trong ñi@u ki*n hLn nhân tLo bbng KCLO3..........................................33
3.3.2. Nghiên c"u các chc tiêu sinh lý ñánh giá kh/ năng chMu hLn c$a các

gi)ng lúa nương trdng trong ñi@u ki*n nhà lưTi.................................................34
3.3.3. ðánh giá kh/ năng chMu hLn c$a các gi)ng lúa nương trdng ngoài
ñdng ru`ng trong ñi@u ki*n nưTc trXi (không tưTi).........................................35
3.3.4. Chc tiêu theo dõi:...................................................................................................36
3.3.5. Kh thu0t gieo trdng:..............................................................................................38
3.4. Phương pháp xi lý s) li*u............................................................................................38
4. K_T QU` NGHIÊN C]U VÀ TH`O LU N...............................................................39
4.1. ðánh giá kh/ năng n/y mDm và sinh trưOng mDm c$a các gi)ng lúa
nương trong phòng thí nghi*m..........................................................................................39
4.1.1. ðánh giá kh/ năng n/y mDm c$a c$a các gi)ng lúa nương trong
ñi@u ki*n hLn nhân tLo bbng KClO3.......................................................................39
4.1.2. ðánh giá kh/ năng sinh trưOng cây con c$a c$a các gi)ng lúa
nương trong ñi@u ki*n hLn nhân tLo bbng KClO3............................................42
4.2. ðánh giá các chc tiêu sinh lý liên quan ñ-n kh/ năng chMu hLn c$a các
gi)ng lúa nương trdng trong ñi@u ki*n nhà lưTi......................................................46
4.2.1. ðánh giá kh/ năng ñi@u chcnh áp su6t thlm th6u rI c$a các gi)ng
lúa nương bM hLn O giai ñoLn 3 – 4 lá trong ñi@u ki*n nhà lưTi.............46

Tr ng ð i h

c Nông nghip Hà Nµi – Lun văn th c sĩ nông nghip .......... iv

4.2.2. ðánh giá kh/ năng giW nưTc c$a lá và tn trHng lá c$a các gi)ng lúa
thí nghi*m trong giai ñoLn tro bông..........................................................................49
4.2.3. Kh/ năng quang h4p c$a các gi)ng lúa nương khi gây hLn nhân
tLo O giai ñoLn ñp nhánh và tro bông......................................................................52
4.2.4. ðánh giá cưXng ñ` thoát hơi nưTc c$a các gi)ng lúa nương trong
ñi@u ki*n gây hLn nhân tLo O giai ñp nhánh và giai ñoLn tro bông........55
4.2.5. ðánh giá hi*u su6t si dCng nưTc c$a các gi)ng lúa thí nghi*m
trong ñi@u ki*n gây hLn nhân tLo O giai ñoLn ñp nhánh và tro bông.....58
4.2.6. ðánh giá /nh hưOng c$a hLn giai ñoLn ñp nhánh và tro b)ng ñ-n
các y-u t) c6u thành năng su6t và năng su6t c$a các gi)ng lúa nương. .. 60
4.3. ðánh giá kh/ năng sinh trưOng phát triYn c$a m`t s) gi)ng lúa nương
trong ñi@u ki*n nưTc trXi trên ñdng ru`ng.................................................................66
4.3.1. M`t s) ñqc ñiYm hình thái liên quan ñ-n kh/ năng chMu hLn c$a các
gi)ng lúa nương trdng trong ñi@u ki*n nưTc trXi...............................................66
4.3.2. Các y-u t) c6u thành năng su6t và năng su6t c$a các gi)ng lúa
nương trdng trong ñi@u ki*n nưTc trXi..................................................................68
4.3.3. ðánh giá m"c ñ` nhiIm sâu b*nh hLi c$a các gi)ng ñi@u ki*n chMu
nưTc trXi.................................................................................................................................72
5. K_T LUN VÀ KI_N NGHb....................................................................................76
1. K-t lu0n....................................................................................................................................76
2. ð@ nghM................................................................................................................................77

Tr ng ð i h

c Nông nghip Hà Nµi – Lun văn th c sĩ nông nghip .......... v

DANH M C B`NG
B/ng 2.1. Di*n tích, năng su6t và s/n lư4ng lúa nương tLi Thu0n Châu trong
nhWng năm gDn ñây................................................................................................30
B/ng 3.1. Tên, ký hi*u và ñqc ñiYm c$a các gi)ng lúa nương nghiên c"u......32
B/ng 4.1. Kh/ năng n/y mDm c$a c$a các gi)ng lúa nương trong ñi@u ki*n
hLn nhân tLo bbng KClO3.....................................................................................40
B/ng 4.2. Kh/ năng sinh trưOng cây con c$a các gi)ng lúa nương trong ñi@u
ki*n hLn nhân tLo bbng dung dMch KClO3.................................................43
B/ng 4.3. Kh/ năng ñi@u chcnh áp su6t thlm th6u rI c$a các gi)ng lúa nương
khi bM hLn O giai ñoLn 3-4 lá………………………………………46

B/ng 4.4. Kh/ năng giW nưTc trong lá c$a các gi)ng lúa nương trong giai
ñoLn tro bông...............................................................................................................50
B/ng 4.5 Tn trHng di*n tích lá c$a các gi)ng lúa nương nghiên c"u....................51
B/ng 4.6. Kh/ năng quang h4p c$a các gi)ng lúa thí nghi*m trong ñi@u ki*n
gây hLn nhân tLo O giai ñoLn ñp nhánh và tro (umolCO2/m2/s)........53
B/ng 4.7. CưXng ñ` thoát hơi nưTc c$a các gi)ng lúa nương khi gây hLn nhân
tLo giai ñoLn ñp nhánh và giai ñoLn tro (mmolH20/m2/s).....................57
B/ng 4.8. Hi*u su6t si dCng nưTc c$a các gi)ng lúa nương trong ñi@u ki*n
gây hLn nhân tLo giai ñoLn ñp nhánh và tro (mgCO2/gH2O)..............59
B/ng 4.9. :nh hưOng c$a vi*c gây hLn O các giai ñoLn khác nhau ñ-n các y-u
t) c6u thành năng su6t...............................................................................................61
B/ng 4.10. :nh hưOng c$a vi*c gây hLn O các giai ñoLn khác nhau ñ-n năng
su6t c$a các gi)ng lúa thí nghi*m.......................................................................64
B/ng 4.11. Kh/ năng chMu hLn c$a các dòng, gi)ng lúa O m`t s) giai ñoLn gqp
hLn trong ñi@u ki*n nưTc trXi tLi Thu0n Châu, Sơn La (ñiYm)

67

B/ng 4.12. Các y-u t) c6u thành năng su6t c$a các gi)ng lúa thí nghi*m........70
B/ng 4.13. Năng su6t th1c thu c$a các gi)ng lúa trên ñdng ru`ng..........................71
B/ng 14: M"c ñ` nhiIm sâu b*nh hLi c$a các gi)ng trong 2 ñi@u ki*n có tưTi
và nưTc trXi (ñiYm).................................................................................................73

Tr ng ð i h

c Nông nghip Hà Nµi – Lun văn th c sĩ nông nghip .......... vi

DANH M C ðc THb
ðd thM 1: Kh/ năng ñi@u chcnh áp su6t thlm th6u c$a các gi)ng lúa thí
nghi*m

48

ðd thM 2: Năng su6t th1c thu c$a các gi)ng khi gây hLn O các giai ñoLn khác
nhau. 65
ðd thM 3: Năng su6t th1c thu c$a các gi)ng lúa nương..............................................72

Tr ng ð i h

c Nông nghip Hà Nµi – Lun văn th c sĩ nông nghip .......... vii

DANH M C Td VI_T TeT

CH

: ChMu hLn

TGST

: ThXi gian sinh trưOng

ASTT

: Áp su6t thlm th6u

NSTT

: Năng su6t th1c thu

DT

: Di*n tích

SL

: S/n lư4ng

Gð ðN

: Giai ñoLn ñp nhánh

GðT

: Giai ñoLn tro

CURE

: Chương trình nghiên c"u và phát triYn lúa vùng khó khăn

FAO

: T| ch"c Nông lương th- giTi

CIAT

: Trung tâm Nông nghi*p nhi*t ñTi Qu)c t-

IRRI

: Vi*n nghiên c"u lúa Qu)c t-

IRAT

: Vi*n nghiên c"u Nông nghi*p nhi*t ñTi

IITA

: Vi*n Nông nghi*p nhi*t ñTi Qu)c t-

ICA

: Vi*n Nông nghi*p Colombia

Tr ng ð i h

c Nông nghip Hà Nµi – Lun văn th c sĩ nông nghip .......... viii

1. MQ ðRU

1.1. Tính cgp thiOt cia ñj tài
Lúa gLo là m`t trong nhWng cây lương th1c quan trHng nh6t c$a loài
ngưXi. Trên th- giTi, cây lúa ñư4c x-p vM trí th" 2 sau cây lúa mì v@ di*n
tích và s/n lư4ng. ~ Châu Á, lúa gLo ñư4c coi là cây lương th1c quan trHng
nh6t chi-m di*n tích 135 tri*u ha trong t|ng s) 148,4 tri*u ha c$a th- giTi [2].
~ Vi*t Nam, di*n tích canh tác lúa kho/ng 4,36 tri*u ha, trong ñó có 2,2
tri*u ha là ñ6t thâm canh lúa, ch$ ñ`ng tưTi tiêu nưTc, còn lLi hơn 2,1 tri*u ha
là ñ6t canh tác lúa trong ñi@u ki*n khó khăn. Trong 2,1 tri*u ha trên có
kho/ng 0,5 tri*u ha lúa cLn, kho/ng 0.8 tri*u ha n-u có mưa to và t0p trung thì
hay bM ng0p úng và còn lLi là kho/ng 0,8 tri*u ha là ñ6t b6p bênh nưTc (Vũ
Tuyên Hoàng và cs, 1995)[15]. Theo s) li*u th)ng kê (năm 2006), trong
nhWng năm gDn ñây di*n tích gieo trdng lúa hàng năm có kho/ng 7,3 – 7,5
tri*u ha, thì có tTi 1,5 – 1,8 tri*u ha thưXng bM thi-u nưTc và kho/ng 1,5 – 2,0
tri*u ha cDn ph/i có s1 ñDu tư ñY ch)ng úng khi gqp mưa to và t0p trung [16].
S1 khô hLn là nguyên nhân chính giTi hLn s/n lư4ng lúa gLo trong
ñi@u ki*n canh tác nhX nưTc trXi trên th- giTi. Theo Evenson và ctv (1996)
ñã ñánh giá năng su6t lúa gLo bM m6t do s1 khô hLn hàng năm là 18 tri*u t6n
chi-m 4 % t|ng s/n lư4ng và ưTc tính kho/ng 3,6 tri*u USD.
Mqc dù năng su6t và s/n lư4ng lúa O nưTc ta trong nhWng năm gDn ñây
không ng„ng ñư4c nâng lên m`t cánh vWng ch…c. Năm 1996 năng su6t lúa trung
bình c/ nưTc ñLt 37,7 tL/ha, ñ-n năm 2000, ñLt 42,2 tL/ha và năng su6t 2002 ñLt
45,5 tL/ha; nhưng năng su6t lúa vùng canh tác nhX nưTc trXi ñLt r6t th6p, chc
ñLt t„ 10 ñ-n 18 tL/ha. NhWng vùng có di*n tích lúa canh tác nhX nưTc trXi O
Vi*t Nam ch$ y-u t0p trung O các tcnh Mi@n núi phía B…c và Tây Nguyên, ñây
cũng chính là các vùng kinh t- khó khăn thưXng x/y ra thi-u

Tr ng ð i h

c Nông nghip Hà Nµi – Lun văn th c sĩ nông nghip.................................1


Tài liệu liên quan
Xemtailieu.com không chịu trách nhiệm liên quan đến các vấn đề bản quyền tài liệu được thành viên tự nguyện đăng tải lên.